عبد الصبور شاهين ( مترجم : سيد حسين سيدى )
134
تاريخ القرآن ( تاريخ قرآن ) ( فارسى )
بعضى هم او را تعديل كردهاند : حسن الحديث ، صالح الحديث ، صدوق . . . تهذيب الكمال ، ج 25 ، ذيل محمد بن سيرين و نيز : همان ، ج 3 ، ص 269 و سير اعلام النبلاء ، ج 6 ، ص 452 و الجرح و التعديل امام رازى ، ج 2 ، ص 271 . با تمام اينها ، بهتر آن است كه اشعث مذكور را به ضعف مجروح كنيم اما با اين توضيح : « ليّن الحديث » ، « فيه لين » ، « ليّن » ، « ليّن بمرّة » و « فى حديثه لين » كسى است كه در روايتش از غير ثقه سهل انگارى و سستى مىكند . ولى اين ضعف به معناى ترك حديث چنين راويى نيست . به ديگر بيان اين راوى در مرتبهء اول الفاظ جرح ( كذّاب ، يكذب ، وضاع . . . ) نيست بلكه مىتواند در مرتبهء چهارم الفاظ تعديل قرار گيرد مثل « محلّه الصدق » ، « صالح الحديث » ، « جيّد الحديث » ، « صويلح » ، « صدوق ان شاء اللّه » ، . . . . امام محمد بن ابراهيم الوزير ، تنقيح الانظار فى معرفة علوم الآثار ، صص 225 - 226 . در كتب رجالى شيعه ، اشعث بن سوّار يا سوّاد از اصحاب امام صادق ( ع ) و نيز امام حسن ( ع ) شناخته شده است . علامه تسترى با بعيد شمردن چنين نظرى ، احتمال آن را هم مىدهد . تسترى ، قاموس الرجال ، ج 2 ، ص 152 و نيز : خويى ، معجم رجال الحديث ، ج 3 ، ص 215 . در احتمالى ديگر ، اشعث ، اشعث بن قيس كندى گفته شده كه باز هم در گردآورى قرآن توسط حضرت على ( ع ) خدشهاى وارد نيست . محمد جواد الحسينى ، المعين على معجم رجال الحديث ، ص 63 . مقايسه كنيد با : محمود راميار ، تاريخ قرآن ، ص 317 . ايشان « ليّن الحديث » را به معناى « نرم گفتارى » گرفتهاند ! در خصوص مطلب بعدى ( جمع على ( ع ) به معناى حفظ ) بنگريد به : شيخ محمد نهاوندى ، نفحات الرحمن ، ج 1 ، ص 9 ، چاپ سنگى . و نيز : خويى ، البيان ، ص 251 . و نيز مقايسه كنيد با : الزرقانى ، مناهل العرفان ، ج 1 ، صص 208 - 209 . 3 - جفرى بيان مىكند كه نبشتههاى يافت شده در عربستان جنوبى از اصل واژهء « صحف » خبر مىدهند كه در حبشى به معناى « نوشتن » كاربردى عام داشته است از اين رو مىتوانسته در اطلاق بر وحى آسمانى استعمال شده باشد . آرتور جفرى ، واژههاى دخيل در قرآن مجيد ، ترجمان : دكتر فريدون بدرهاى ، صص 287 - 288 . 4 - سالم مولى ابى حذيفة ، سالم بن عبيد بن ربيعة . به دو سالم بن معقل نيز گفته شده و كنيهاش ابو عبد اللّه و از موالى پارسى اصطخرى بوده است . در روز يمامه شهيد شد . بنابر اين در جمع قرآن در روزگار ابو بكر